Kan Tahlilinden Önce Kaç Saat Aç Kalmak Gerekir?

Laboratuvarda en sık duyduğumuz soru bu. Sabah gelenlerin bir kısmı "Çay içtim, sorun olur mu?" diye soruyor, bir kısmı da dün akşamüstünden beri bir şey yemediği için başı dönerek geliyor. İkisinin de sebebi aynı: Açlık şartı her tahlil için geçerli değil, geçerli olduğu tahlillerde de "ne kadar uzun o kadar iyi" diye bir kural yok.

Hangi tahliller için aç gelmek gerekiyor?

Açlık kan şekeri, insülin ve HOMA-IR (insülin direnci) hesaplaması, trigliseridin de bakıldığı kolesterol paneli ve demir gibi bazı testler aç karnına yapılmalı. Bu testlerde son yemekten sonra 8-12 saat geçmiş olması yeterli. Pratikte şu demek: Akşam yemeğinizi 20.00-21.00 gibi yiyip sabah 08.00-09.00 arasında laboratuvara gelmek.

Tam kan sayımı (hemogram), TSH, ferritin, D vitamini gibi pek çok test ise açlıktan belirgin şekilde etkilenmez. Yine de doktorunuz birden fazla test istediyse ve içlerinden biri açlık gerektiriyorsa hepsine aç gelmeniz gerekir. Emin değilseniz aç gelin. Tok verilmiş bir tahlili tekrarlamaktansa bu çok daha kolay.

12 saatten uzun aç kalmak sonucu bozar mı?

Bozabilir. 14-16 saati geçen açlıkta vücut enerji açığını kapatmak için depolarına yönelir ve bazı değerler (kan şekeri, bilirubin, trigliserid gibi) olduğundan farklı çıkabilir. Üstelik uzun açlık, kan alınırken baş dönmesi ve bayılma riskini artırır. Akşam yemeğini erkenden yiyip sabah tahlili öğlene bırakmak bu yüzden iyi bir fikir değil.

Su, çay, kahve ve sakız

Su serbest. Hatta sabah bir iki bardak su içmek damarların daha kolay bulunmasını sağlar. Ama sudan başka bir şey içmeyin; şekersiz çay ve sade kahve de buna dahil. Kafein kan şekerini ve bazı hormon değerlerini etkileyebilir. "Şekersiz içtim, bir şey olmaz" düşüncesi çok yaygın ama doğru değil.

Şekersiz sakız da sindirim sistemini harekete geçirdiği için tahlil sabahı çiğnenmemeli. Sigara içiyorsanız, en azından kan verene kadar içmemenizi öneririz.

Düzenli kullandığım ilaçları içmeli miyim?

Burada herkese aynı cevabı vermek doğru olmaz, çünkü ilaca göre değişiyor. Tansiyon ilaçları gibi aksatılmaması gereken ilaçlar çoğunlukla bir yudum suyla alınabilir. Tiroid ilacı (levotiroksin) kullananlardan ise birçok hekim, ilacı kan verdikten sonra içmelerini ister. Şeker ilacı ya da insülin kullanıyorsanız durum daha hassas: Aç karnına ilaç almak şekerinizi tehlikeli ölçüde düşürebilir. Tahlili isteyen doktorunuza mutlaka danışın.

Genellikle gözden kaçan bir konu da biotin (B7 vitamini). Saç, cilt ve tırnak takviyelerinin çoğunda yüksek dozda bulunur ve başta tiroid testleri olmak üzere bazı hormon ölçümlerinde yanlış sonuca yol açabilir. Böyle bir takviye kullanıyorsanız tahlilden birkaç gün önce ara verin ve kan alınırken bunu bize söyleyin.

Bir gün önce nelere dikkat etmeli?

• Alkol: Tahlilden önceki 24 saat içinde alkol almayın. Trigliserid ve karaciğer enzimleri, özellikle GGT yükselebilir.
• Ağır egzersiz: Yoğun spor, kas enzimlerini (CK) ve bazı böbrek değerlerini geçici olarak yükseltir. Halı saha maçını ya da ağır antrenmanı tahlilden sonraya bırakın.
• Akşam yemeği: Açlık süresine uysanız bile çok yağlı bir akşam yemeği ertesi sabahki trigliserid değerini etkileyebilir. Normal, hafif bir yemek yeterli.

Tahlil saati fark eder mi?

Bazı hormonlar için eder. Kortizol ve testosteron sabah saatlerinde en yüksek seviyededir ve referans aralıkları da buna göre belirlenmiştir; bu testler için en uygun zaman sabah 07.00-10.00 arası. Prolaktin ise uyku ve stresten etkilenir. Uyanır uyanmaz değil, uyandıktan 2-3 saat sonra ve sakin bir şekilde verilmesi daha doğru sonuç verir. Merdivenleri koşarak çıkıp hemen kan vermek yerine birkaç dakika oturup dinlenmek de iyi olur.

Kısaca

Sabah 08.00'de tahliliniz varsa akşam 20.00'den sonra bir şey yemeyin, su için, çay ve kahveyi kan verdikten sonraya bırakın, ilaçlarınızı doktorunuzun söylediği şekilde alın. Kan verdikten sonra yanınızda küçük bir atıştırmalık olması da işinize yarar. Yıllık kontrolünüzü planlıyorsanız check-up yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sabah erkenden çıkmak zor geliyorsa ya da yaşlı bir yakınınız için tahlil gerekiyorsa, Avcılar ve çevresinde evde kan alma hizmetimizle örneği evinizden alabiliyoruz. Yukarıdaki açlık kuralları evde kan almada da aynen geçerli.