BİYOKİMYA LABORATUVARI

Umut Laboratuvarı Biyokimya Bölümünde son teknoloji otoanalizörlerle, kan, idrar, beyin-omurilik sıvısı ve diğer vücut sıvılarında, Lipidler, Enzimler, Proteinler, Vitaminler, Elektrolitler, tüm koagülasyon testleri, Faktörler ve Elektroforez testleri çalışılmakta, İdrar ve Gaita analizleri yapılmaktadır.

Ailede kalp hastalığı, şeker hastalığı, tansiyon yüksekliği olan risk grubundaki bireylerin her yıl, sağlıklı bireylerin ise 5 yılda bir lipid profili testlerini (Total Kolesterol, HDL, LDL, Trigliseritler) yaptırmaları önerilir.

Vücutta glukoz dengesinin değişmesi ile birlikte birçok hastalık baş gösterir. Bunlardan en önemlisi Diyabet hastalığıdır. Prevalansı yaş ile artar, obezitede görülme sıklığı çok daha fazladır. Bu nedenle belli yaşın üzerinde olan ve riskli gruba giren kişilerin sık aralıklarla glukoz ve HbA1c değerleri kontrol edilmelidir.

Son 3 aylık dönemdeki kan şekeri düzenini gösteren HbA1c testi, diyabette kan şekerinin takibinde ve kontrolünde en önemli tahlillerden birisidir.  Tanı açısından, glukoz ve HbA1c ölçümleri dışında, Mikroalbüminüri, İnsülin ve C-peptid  testlerinden de yararlanılabilir.

Rutin kontrollerde demir eksikliği ölçümü de önem taşımaktadır. Bebekler, küçük çocuklar ve kadınlar demir eksikliği anemisi açısından en yüksek riske sahiptirler. Tam kan sayımı (Hemogram) Hemoglobin ve Hematokrit değerlerinizi ölçer. Ayrıca kanınızda ve vücudunuzda bulunan demir düzeylerini ölçmek için Demir ve Ferritin tahlilleri önerilmektedir.

Laboratuvarımızın biyokimya bölümünde çok parametreli Tam Kan Sayımı yani sıra; Kanama ve Pıhtılaşma bozukluklarının tespitinde yer alan testler, Periferik Yayma İncelemesi, Kemik İliği preparatları incelemesi, Eritrosit Sedimentasyon Hızı, Kan grubu, Trombosit ve Retikülosit sayımı, Lupus hücreleri araştırması, Lökosit Alkalen Fosfataz, Nazal Smear değerlendirmesi, vücut sıvılarında eritrosit ve lökosit sayımı da çalışılmaktadır.

Kalıtımsal nedenlerle anormal yapıda hemoglobin proteininin oluştuğu hastalıklarda Hemoglobin Elektroforezi ile normalden farklı hemoglobin proteininin mevcut olup olmadığı araştırılır.

Hemoglobin elektroforezi testi en fazla Akdeniz Anemisi (Talasemi) hastalığı taşıyışı olan kişileri saptamak amacıyla kullanılır. Bu hastalık coğrafi olarak Akdeniz Bölgesi, Orta Doğu, Hindistan ve Güneydoğu Asya`da yaygındır.

Bu bölgeler içinde bulunan ülkemizde Talasemi taşıyıcılarının saptanması ve bu kişilere evlenmeden önce genetik danışmanlık verilmesi çok önemlidir. Çünkü anne ve babanın taşıyıcı olması durumunda çocuklarında ağır hastalık görünme riski çok fazladır.

Tam kan sayımında MCV değeri düşük olan kişilere Hemoglobin Elektroforezi (HPLC yöntemi ile) testi istenmesi gerekir, eğer kişi taşıyıcı ise hemoglobin A2 ismi verilen hemoglobin türü, normalden yüksek değerde çıkacak ve Akdeniz Anemisi hastalığı taşıyıcılığı teşhis edilecektir.

Elektroforez normal olmayan proteinlerin varlığını, normal olan proteinlerin yokluğunu tespit etmek ve kanda azalan artan farklı protein gruplarını belirlemek için kullanılır.

Kemik ağrısı, anemi, yorgunluk, tekrarlayan enfeksiyonlar gibi belirtiler araştırılırken Protein Elektroforezi istenebilir. Aynı zamanda anormal Total Protein veya Albümin değeri, yüksek idrar proteini seviyeleri, yüksek Kalsiyum değerleri ve düşük Lökosit veya Eritrosit sayımı gibi diğer laboratuvar testlerini takiben istenebilir.

İdrar Protein Elektroforezi, böbrek hasarı ya da hastalığına bağlı protein atılmasının ciddiyetini değerlendirmek ve sebebi teşhis etmek için de istenebilir

Vitaminler vücudun sağlıklı gelişimi, sindirim fonksiyonları, enfeksiyonlara karşı bağışıklık kazanması açısından oldukça gereklidir. Ayrıca vücudumuzun karbonhidrat, yağ ve proteini kullanmasını da sağlarlar.

Vitamin B-12 ve Folat (Folik Asit) testleri rutin olarak yapılan bir Tam Kan Sayımı testi sırasında büyük RBC saptanırsa ya da  anemi semptomları değerlendiriliyorsa yapılmalıdır. Alkolik kişilerde,  Kistik Fibrozis, Chron hastalığı, Çölyak hastalığı gibi malabsorpsiyona neden olan hastalıklarda ve mental ya da davranış değişimlerinin sebebini saptamak amacıyla da yapılmaktadır.

D vitamini ise hem vücuttaki Kalsiyum ve Fosfor metabolizması hem de kemiklerin gelişiminde önemli rol oynamaktadır. Vitamin D’nin besin ve güneş ışığıyla yeterince alınamaması ise çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalasi gibi hastalıklara sebep olabilir. 

Bu vitaminin eksikliği ya da toksisitesini belirlemek için 25 OH Vitamin D testi yapılmaktadır.

Terapötik ilaç kontrolü, terapötik aralığı dar olan ilaçların etkinliği ve toksisitesinin izlenmesi için yapılır. Umut Laboratuvarı Biyokimya bölümünde bulunan gelişmiş cihazlar ile serumda ilaç düzeyleri ölçülerek tedavi protokollerinin bireyselleştirilmesi, olası ilaç yan etkilerinin öngörülmesi ve ilaç dozajlarının ayarlanması sağlanır. Başlıca ilaç düzeyi ölçüm amaçları şunlardır;

- İlaç etkinliğinin izlenmesi, etkileşimlerinin araştırılması
- İlaç toksisitesi kuşkusu,
- Hastanın ilaç kullanımına uyum gösterememesi,
- Hastanın ilaç düzeyini değiştirecek başka bir hastalığının olması,
- Hastanın optimum yarar sağladığı bazal değerin saptanması,
- Dozaj değişiklikleri.

İlaç düzeyi ölçümlerinde, ilacın verilme zamanı ile kan örneğinin alınma zamanı, ilaç düzeyini belirleyen başlıca faktörler olduğundan; sonuçlar, bu verilere göre değerlendirilmelidir.

Bunun yanında, Methadone, Benzodiazepines, Cocaine, Amphetamine, Opiates, Tricyclic antidepresanlar gibi ilaç ve maddelerin idrarda saptanabilmesini sağlayan Drug Abuse Testi (uyuşturucu testi) merkezimizde çalışılmaktadır.

Umut Laboratuvarı Hormon Bölümünde yeni nesil teknolojilere sahip, güvenilirliği kanıtlanmış Siemens ve Beckman Couter markalarının mevcut olan en geniş otomatik immün test menüsüne sahip immunoassay sistemleri kullanılmaktadır.

Numunelerin çalıştığımız kurumlardan ya da laboratuvarımıza gelen hastadan alınmasından itibaren, numuneler gerekli cihazlara yüklenmek üzere ayrıştırılır, barkodlanır ve cihazlarda çalışılarak sonuçlar otomatik olarak Hasta Otomasyon Sistemimize yüklenir. Yüklenen sonuçlar kurumlara özel oluşturulan kullanıcı adı ve şifreler ile websitemizden anında görüntülenebilmektedir. Cihazların kontrol ve kalibrasyonları, iç ve dış kalite kontrol uygulamaları düzenli olarak yapılmaktadır.

Kan tetkikleri ile yapılan hormon ölçümleri hormon salgılayan iç salgı bezlerinde oluşan tümörlere veya bu bezlerden salgılanan hormonların azlığı veya fazlalığına bağlı gelişen hastalıkların teşhisinde ve seyirlerinin takibinde kullanılmaktadır.

Başlıca iç salgı bezleri hipotalamus, hipofiz, tiroid bezi, paratiroid bezi, böbreküstü bezi (adrenal bez), pankreas, overler (yumurtalık) ve testis bezleridir.

İnfertilite (kısırlık), cinsel fonksiyon bozuklukları, Hirsutismus (kıllanma), büyüme ve gelişme bozuklukları, Down Sendromu, Hipertansiyon, Diyabet (şeker hastalığı), Osteoporoz (kemik erimesi) ve kalp hastalıkları gibi pek çok hastalığın tanı ve takibinde, Tiroid hormonlarının laboratuvar incelenmesinde ve vitamin düzeylerinin ölçülmesinde hormon testleri çalışılmaktadır.

Aynı birimin bünyesinde tüm sistemin kanser varlığı yönünden araştırılması hakkında bilgi veren kanda tümör belirteçleri de ölçülmektedir.

Tümör belirteçleri, kanser dokusundan  salgılanarak kan dolaşımına giren veya vücut sıvılarında bulunan moleküllerdir. Erken teşhis koyabilme amacıyla kanda bu araştırmalar yapılmaktadır. Tümör belirteçlerinin kullanım amaçları her belirteç için farklı olmakla beraber genellikle riskli popülasyon taramaları, kanserin sınıflandırılması, tedavinin başarısının değerlendirilmesi ve kanserin tekrarının saptanmasıdır. Kanser çeşitlerine göre en sık kullanılan tümör belirteçleri şunlardır:

*Meme Kanseri: Kişinin kendi muayenesi, doktorun fiziksel muayenesi ve görüntüleme yöntemleriyle beraber meme kanserinde yükselebilen ana tümör belirteci çoğunlukla CA 15- 3’ dür. Bununla beraber CEA ve CA 19- 9 da yükselebilir.

*Rahim Ağzı (Serviks )Kanseri: Pap- Smear testi yaptırılmalıdır. Ayrıca, HPV’nin bazı tiplerinin, rahim ağzı kanserine sebep olduğu bilinmektedir. Bu yüzden, kişide HPV virüsü varsa HPV tiplendirilmesi yapılmalıdır. Öte yandan, rahim kanseri için CA125 isimli tümör belirteci ve CEA yükselebilir.

*Yumurtalık Kanseri: HE4, CA 125, AFP, CEA, CA 19-9 yükselebilen bazı tümör belirteçleridir.

*Kalın Bağırsak (Kolon) Kanseri: Hemogram (tam kan sayımı), Gaitada Gizli Kan, CEA tümör belirteci bakılır. Bunun yanında, Pankreas, Mide ve Safra yolları kanserinde CA 19- 9 ve CA 72-4 bakılır.

*Prostat Kanseri: Prostat spesifik antijen (PSA) testi prostat kanseri için çok yararlı bir belirteçtir. Birçok tümör belirtecinin tersine prostat için spesifiktir ve ilk kanser tanısında kullanılabilen nadir tümör belirteçlerinden biridir.

*Testis Kanseri: BHCG ve AFP yükselebilir.

*Akciğer Kanseri: NSE (Nöron Spesifik Enolaz) tümör belirteci küçük hücreli akciğer kanseri için  spesifik bir belirtidir. CEA, ACTH ve Kalsitonin değerleri de akciğer kanserinde gösterge olabilir. Fakat elde edilen değerler ancak diğer araştırma sonuçları ile birlikte bir anlam ifade ederler.

*Karaciğer Kanseri: Alkalen Fosfataz (ALP) değeri kemik ve karaciğer kanserlerinin ve bu organlara olan metastazların tespitine yardımcı olabilir. Bir demir depo proteini olan Ferritin akut lösemi, karaciğer kanseri ve Hodgkin lenfomada önem taşır. Karaciğer kanserinde CEA, AFP, CA 19-9, CA 15-3 değerleri de yükselebilmektedir.

* Tiroid Kanseri: Tiroid bezindeki bir depo proteini olan Tiroglobulin, tiroid kanserli hastaların izlenmesinde önemlidir. Kalsitonin de bir tiroid tümör belirteci olarak değerlendirilir. NSE de, küçük hücreli akciğer kanseri yani sıra tiroidin medüller karsinomu kaynaklı tümörlerin göstergesidir.

*Lösemi – Lenfoma Kanseri: Lökosit (beyaz kan hücreleri), eritrosit (kırmızı kan hücreleri), trombosit sayısı ve hemoglobin miktarı ölçülür. Lökositlerdeki artışla birlikte kansızlık (anemi) ve trombosit düşüklüğü saptanabilir. Periferik yayma ile kan hücrelerinin çeşitleri, sayıları, birbirlerine oranları, şekillerindeki değişiklikler ve anormal hücreler saptanır. Beta-2 mikroglobulin seviyesi de hastalık ilerledikçe artmaktadır.